کاک فؤاد مصطفی سلطانی از چهره‌های تأثیرگذار تاریخ مبارزات سیاسی و اجتماعی کوردستان و از بنیان‌گذاران کومەلە بود؛ انسانی که بخش مهمی از زندگی کوتاه خود را صرف سازمان‌دهی مردم، مبارزه با استبداد و دفاع از آزادی و برابری کرد.
کاک فؤاد در سال ۱۳۲۷ در روستای آلمانه از توابع مریوان متولد شد. پس از پایان تحصیلات در سنندج، برای ادامه تحصیل به تهران رفت و در رشته مهندسی برق در دانشگاه صنعتی آریامهر، دانشگاه صنعتی شریف کنونی، تحصیل کرد.
فضای سیاسی دهه ۱۳۴۰ و آشنایی با اندیشه‌های انقلابی، کاک فؤاد را به فعالیت سیاسی کشاند. او به این باور رسیده بود که مبارزه با استبداد و ایجاد تغییرات اجتماعی، بدون آگاهی، سازمان‌یافتگی و حضور مردم امکان‌پذیر نیست.
از پایه‌گذاری کومەلە تا سال‌های زندان
کاک فؤاد در سال ۱۳۴۸ همراه با شماری از همفکرانش در پایه‌گذاری تشکیلاتی نقش داشت که بعدها با نام کومەلە شناخته شد.
فعالیت‌های سیاسی در آن دوره با سرکوب گسترده دستگاه امنیتی حکومت پهلوی روبه‌رو بود. ساواک با فعالیت‌های سازمان‌یافته مخالفان برخورد می‌کرد و بسیاری از فعالان سیاسی بازداشت، شکنجه و زندانی می‌شدند.
کاک فؤاد نیز در سال ۱۳۵۳ توسط ساواک بازداشت شد و پس از انتقال به تهران، در کمیته مشترک ساواک و شهربانی تحت بازجویی و شکنجه قرار گرفت.
او چند سال در زندان‌های تهران و سنندج به سر برد، اما زندان نیز فعالیت سیاسی او را متوقف نکرد. کاک فؤاد در دوران زندان در سازمان‌دهی و تقویت روحیه زندانیان سیاسی نقش داشت و در جریان اعتصاب غذای زندانیان سیاسی زندان سنندج نیز از چهره‌های فعال این حرکت بود.
این اعتصاب در نهایت به آزادی کاک فؤاد و شماری از زندانیان سیاسی انجامید.
کاک فؤاد در مهرماه ۱۳۵۷، همزمان با اوج‌گیری اعتراضات علیه حکومت پهلوی، از زندان آزاد شد و به کوردستان بازگشت.
بازگشت به کوردستان و سازمان‌دهی مردم
پس از انقلاب ۱۳۵۷، کوردستان وارد دوره‌ای تازه و پرتنش شد. کاک فؤاد در این دوره در سازمان‌دهی فعالیت‌های سیاسی و اجتماعی مردم نقش فعالی داشت.
شوراها، اتحادیه‌های دهقانی و دیگر نهادهای مردمی در شهرها و مناطق مختلف کوردستان شکل گرفتند و کاک فؤاد بر حضور مستقیم مردم در تصمیم‌گیری‌های سیاسی و اجتماعی تأکید داشت.
برای کاک فؤاد، مردم تنها نیرویی برای حمایت از یک جریان سیاسی نبودند؛ بلکه باید خود در تعیین سرنوشتشان نقش داشته باشند. همین نگاه باعث شد سازمان‌دهی اجتماعی و ارتباط مستقیم با مردم، جایگاه مهمی در فعالیت‌های او پیدا کند.
یکی از مهم‌ترین نمونه‌های این رویکرد، «کوچ تاریخی مردم مریوان» در تابستان ۱۳۵۸ بود.
این حرکت در واکنش به فشارها و حضور نظامی نیروهای جمهوری اسلامی شکل گرفت و جمع زیادی از مردم مریوان با ترک شهر، اعتراض خود را به شرایط موجود نشان دادند. کاک فؤاد در سازمان‌دهی و هدایت این حرکت نقش برجسته‌ای داشت.
در جریان کوچ، کاک فؤاد تلاش می‌کرد مردم را در جریان روند مذاکرات و تصمیم‌ها قرار دهد و نظر آنان را در ادامه مسیر جویا شود. به همین دلیل، کوچ مریوان تنها یک اعتراض مقطعی نبود، بلکه به یکی از نمونه‌های مهم سازمان‌یافتگی و مشارکت جمعی مردم در تحولات سیاسی کوردستان تبدیل شد.
در برابر جمهوری اسلامی
کاک فؤاد و یارانش در همه‌پرسی ۱۲ فروردین ۱۳۵۸ شرکت نکردند و آن را تحریم کردند. آنان معتقد بودند شکل حکومت و آینده سیاسی جامعه باید با تضمین آزادی‌های سیاسی و حقوق مردم همراه باشد.
در ماه‌های پس از انقلاب، مذاکرات میان نمایندگان حکومت و نیروهای سیاسی کوردستان در شهرهایی همچون سنندج و مهاباد نیز ادامه داشت. کاک فؤاد در این مذاکرات در پیگیری خواسته‌های مردم کوردستان نقش داشت.
با این حال، تنش‌ها میان حکومت تازه‌تأسیس جمهوری اسلامی و کوردستان افزایش یافت و سرانجام با فرمان «جهاد» روح‌الله خمینی علیه کوردستان در مرداد ۱۳۵۸، حملات نظامی حکومت به مناطق کوردستان شدت گرفت.
در این شرایط، کاک فؤاد در سازمان‌دهی مقاومت مردم و شکل‌گیری نیروی پیشمرگ کومەلە نقش گرفت. نخستین آموزشگاه این نیرو در روستای گورمەر در منطقه سردشت سازمان‌دهی شد.
کاک فؤاد فعالیت مسلحانه را جدا از مبارزه اجتماعی نمی‌دید و بر پیوند میان نیروی پیشمرگ و مردم تأکید داشت. در نگاه او، سازمان‌دهی نیرو برای دفاع از مردم و دستاوردهای مبارزات آنان معنا پیدا می‌کرد.
۹ شهریور ۱۳۵۸؛ جان‌باختن کاک فؤاد
در اوج درگیری‌های کوردستان، ۹ شهریور ۱۳۵۸ کاک فؤاد مصطفی سلطانی در نزدیکی روستای بسطام، در محور سقز–مریوان، در جریان درگیری با نیروهای جمهوری اسلامی جان باخت.
کاک فؤاد هنگام مرگ تنها ۳۱ سال داشت.
جان‌باختن او در شرایطی اتفاق افتاد که کوردستان یکی از حساس‌ترین و سرنوشت‌سازترین دوره‌های تاریخ معاصر خود را پشت سر می‌گذاشت و جنبش سیاسی و اجتماعی منطقه با حملات نظامی جمهوری اسلامی مواجه بود.
کاک فؤاد در فاصله آزادی از زندان تا جان‌باختنش، یعنی در کمتر از یک سال، در عرصه‌های مختلف سیاسی و اجتماعی نقش داشت؛ از سازمان‌دهی مردم و نهادهای اجتماعی گرفته تا کوچ مریوان و تلاش برای سازمان‌دهی مقاومت در برابر حملات نظامی حکومت.
میراث کاک فؤاد در حافظه کوردستان
بیش از چهار دهه از جان‌باختن کاک فؤاد مصطفی سلطانی گذشته است، اما نام او همچنان برای بسیاری با سادگی، شجاعت، سازمان‌دهی، اعتماد به نیروی مردم و ایستادگی در برابر ستم گره خورده است.
کاک فؤاد پس از تحصیلات دانشگاهی می‌توانست مسیر یک زندگی حرفه‌ای و آرام را انتخاب کند، اما بخش مهمی از زندگی خود را وقف فعالیت سیاسی و اجتماعی کرد و در نهایت نیز در ۳۱ سالگی جان باخت.
اهمیت کاک فؤاد برای بسیاری از مردم کوردستان تنها به جایگاه سیاسی یا تشکیلاتی او محدود نمی‌شود؛ بلکه شیوه زندگی، ارتباط با مردم و تأکید او بر سازمان‌یافتگی و مشارکت اجتماعی نیز بخشی از میراثی است که از او به جا مانده است.
یادآوری کاک فؤاد، یادآوری نسلی است که در یکی از حساس‌ترین دوره‌های تاریخ کوردستان برای آزادی، برابری و نقش‌آفرینی مردم در تعیین سرنوشت خود مبارزه کرد.
۹ شهریور، سالروز جان‌باختن کاک فؤاد مصطفی سلطانی؛ نامی که پس از بیش از چهار دهه همچنان در حافظه سیاسی و اجتماعی کوردستان زنده است.
یاد کاک فؤاد مصطفی سلطانی گرامی باد.
