نرخ بیکاری استان کرمانشاه در بهار ۱۴۰۵ به ۱۱.۹ درصد رسیده است؛ رقمی که ۲.۸ واحد درصد بالاتر از میانگین کشوری قرار دارد. کرمانشاه در کنار خوزستان، بالاترین نرخ بیکاری را در میان استانهای کشور ثبت کرده و مقایسه آمارها نشان میدهد وضعیت بازار کار استان نسبت به بهار سال گذشته نیز نامطلوبتر شده است.
بر اساس نتایج طرح آمارگیری نیروی کار مرکز آمار ایران، نرخ بیکاری در میان جمعیت فعال ۱۵ ساله و بیشتر استان کرمانشاه در بهار امسال به ۱۱.۹ درصد رسیده است.
جمعیت فعال شامل افرادی است که شاغل هستند یا با وجود نداشتن شغل، آمادگی کار دارند و بهطور فعال در جستوجوی کار هستند. بنابراین نرخ بیکاری نشان میدهد چه نسبتی از افراد حاضر در بازار کار، موفق به یافتن شغل نشدهاند.
در همین دوره، نرخ بیکاری کل کشور ۹.۱ درصد اعلام شده است؛ به این ترتیب نرخ بیکاری کرمانشاه ۲.۸ واحد درصد بیشتر از میانگین کشوری بوده است.
کرمانشاه و خوزستان در صدر جدول بیکاری
بر اساس آمار منتشرشده، کرمانشاه و خوزستان هر دو با نرخ بیکاری ۱۱.۹ درصد، بالاترین نرخ بیکاری را در میان استانهای کشور داشتهاند.
پس از این دو استان، بوشهر با نرخ بیکاری ۱۱.۵ درصد و هرمزگان با نرخ ۱۱.۲ درصد در رتبههای بعدی قرار گرفتهاند.
قرار گرفتن دوباره کرمانشاه در میان استانهای دارای بالاترین نرخ بیکاری نشان میدهد مشکل اشتغال در این استان همچنان پابرجاست و برنامههای اعلامشده برای کاهش بیکاری، دستکم در آمار بهار امسال، به نتیجه ملموسی نرسیده است.
افزایش بیکاری نسبت به بهار سال گذشته
نرخ بیکاری استان کرمانشاه در بهار سال گذشته ۹.۵ درصد اعلام شده بود. مقایسه این رقم با نرخ ۱۱.۹ درصدی بهار امسال نشان میدهد که نرخ بیکاری استان طی یک سال ۲.۴ واحد درصد افزایش یافته است.
این افزایش در حالی رخ داده که مسئولان استانی و دولتی در سالهای گذشته بارها از اجرای برنامههای اشتغالزایی، حمایت از واحدهای تولیدی، پرداخت تسهیلات و ایجاد فرصتهای شغلی جدید سخن گفتهاند.
با این حال، آمار تازه نشان میدهد بازار کار کرمانشاه نهتنها بهبود نیافته، بلکه نسبت به دوره مشابه سال گذشته با شرایط نامطلوبتری روبهرو شده است.
افزایش مشارکت اقتصادی همزمان با افزایش بیکاری
مرکز آمار ایران نرخ مشارکت اقتصادی استان کرمانشاه در بهار امسال را ۴۳.۲ درصد اعلام کرده است. این شاخص در بهار سال گذشته ۴۲.۱ درصد بود و در نتیجه طی یک سال ۱.۱ واحد درصد افزایش یافته است.
نرخ مشارکت اقتصادی نشان میدهد چه نسبتی از جمعیت در سن کار، شاغل هستند یا برای یافتن شغل تلاش میکنند.
افزایش این شاخص میتواند به معنای ورود افراد بیشتری به بازار کار باشد؛ اما افزایش همزمان نرخ بیکاری نشان میدهد اقتصاد استان ظرفیت کافی برای جذب همه افراد جویای کار را نداشته است.
به بیان سادهتر، افراد بیشتری برای پیدا کردن شغل وارد بازار کار شدهاند، اما فرصتهای شغلی موجود پاسخگوی این افزایش تقاضا نبوده است.
نرخ رسمی بیکاری، همه واقعیت بازار کار را نشان نمیدهد
نرخ رسمی بیکاری تنها افرادی را شامل میشود که فاقد شغل هستند، آمادگی کار دارند و برای پیدا کردن شغل اقدام کردهاند.
افرادی که به دلیل ناامیدی از یافتن شغل، دیگر در جستوجوی کار نیستند، در محاسبه نرخ بیکاری قرار نمیگیرند. همچنین افرادی که تنها ساعات محدودی کار میکنند نیز ممکن است در آمار رسمی شاغل محسوب شوند.
به همین دلیل، نرخ ۱۱.۹ درصدی بیکاری لزوماً تمام ابعاد بحران اشتغال در کرمانشاه را نشان نمیدهد. اشتغال ناقص، مشاغل موقت، کارهای بدون بیمه، درآمدهای ناپایدار و مهاجرت نیروی کار از جمله مسائلی هستند که در یک عدد کلی بازتاب کاملی ندارند.
استانی با ظرفیتهای فراوان و فرصتهای محدود
کرمانشاه از ظرفیتهای گستردهای در حوزههای کشاورزی، دامداری، صنایع تبدیلی، گردشگری، تجارت مرزی، ترانزیت و فعالیتهای تولیدی برخوردار است؛ اما این ظرفیتها تاکنون به ایجاد فرصتهای شغلی گسترده و پایدار منجر نشدهاند.
کمبود سرمایهگذاری، رکود واحدهای تولیدی، ضعف زیرساختها، محدودیت تجارت مرزی و نبود برنامهای مؤثر برای استفاده از ظرفیتهای محلی، از جمله عواملی هستند که بازار کار استان را با مشکل روبهرو کردهاند.
در مناطق مرزی استان نیز کمبود فرصتهای شغلی رسمی، بخشی از شهروندان را به سمت فعالیتهای سخت، غیررسمی و بدون امنیت شغلی سوق داده است. در دیگر مناطق نیز بسیاری از جوانان و فارغالتحصیلان برای یافتن شغل ناچار به مهاجرت میشوند.
وعدههای اشتغالزایی زیر سؤال
افزایش ۲.۴ واحد درصدی نرخ بیکاری کرمانشاه در مقایسه با بهار سال گذشته، پرسشهایی جدی درباره نتیجه برنامههای اشتغالزایی مطرح میکند.
مسئولان باید بهصورت شفاف اعلام کنند چه تعداد شغل پایدار و بیمهشده در استان ایجاد شده، چه تعداد واحد تولیدی تعطیل یا نیمهفعال است و تسهیلات پرداختشده تا چه اندازه به اشتغال واقعی منجر شده است.
گزارش مرکز آمار ایران درباره علت افزایش بیکاری، وضعیت شهرستانهای مختلف استان، سهم زنان و جوانان از بیکاری و میزان تحقق وعدههای اشتغالزایی توضیحی ارائه نکرده است.
یک بحران ساختاری، نه یک رتبه آماری
قرار گرفتن کرمانشاه در صدر جدول بیکاری کشور تنها یک رتبه آماری نیست. پشت این رقم، زندگی هزاران شهروندی قرار دارد که با وجود داشتن تحصیلات، مهارت و آمادگی برای کار، به شغل پایدار و درآمد مناسب دسترسی ندارند.
تداوم بیکاری میتواند به افزایش فقر، مهاجرت، گسترش مشاغل غیررسمی، کاهش امنیت اقتصادی خانوارها و تشدید آسیبهای اجتماعی منجر شود.
کاهش واقعی بیکاری در کرمانشاه نیازمند سرمایهگذاری پایدار، احیای واحدهای تولیدی، توسعه صنایع تبدیلی، تقویت تجارت مرزی و حمایت عملی از کسبوکارهای کوچک است؛ اما واقعیت این است که انتظار اصلاح از ساختار موجود، توهمی بیش نیست.
در کشوری که نهاد قدرت در دست ولایت فقیه است، حاکمیت هیچ مسئولیتپذیری دموکراتیکی در قبال معیشت مردم ندارد. وقتی اولویت اصلی حاکمیت به جای رفاه مردم، صدور تروریسم در منطقه، پیگیری پروژههای هزینهبر اتمی و موشکی، و کشاندن کشور به آستانه جنگ و تحریمهای کمرشکن است، بحرانهای اقتصادی نه یک اتفاق تصادفی، بلکه نتیجه مستقیم سیاستهای کلان آن است.
تا زمانی که ریشه بحران حفظ شود، ارائه آمار از پرداخت تسهیلات یا وعدههای اشتغالزایی تنها روی کاغذ باقی میماند. حل بحران معیشت و بیکاری در کرمانشاه و سراسر ایران، از مسیر اصلاحات نمادین نمیگذرد؛ راه حل واقعی، اتحاد، سازماندهی و تلاش همهجانبه برای سرنگونی این ساختار استبدادی و ایجاد تغییری بنیادین است.
