خبرگزاری میزان، وابسته به قوه قضاییه، بامداد امروز سهشنبه ۵ خردادماه ۱۴۰۵ از اجرای حکم اعدام غلامرضا خانی شکرآب خبر داد. دستگاه قضایی اتهام این زندانی را «جاسوسی» عنوان کرده است. با این حال، ابهام گسترده درباره جزئیات پرونده، روند دادرسی و وضعیت حقوقی او، نگرانیهای زیادی را ایجاد میکند. متأسفانه روند رسیدگی به پرونده این زندانی در فضای کاملاً امنیتی طی شده است.
انتقال مخفیانه به زندان قزلحصار کرج
مسئولان زندان روز شنبه ۲۶ اردیبهشتماه، غلامرضا خانی شکراب را از زندان اوین به زندان قزلحصار کرج منتقل کردند. منابع حقوق بشری همان زمان هشدار دادند که این انتقال ناگهانی نشانه نزدیک بودن زمان اجرای حکم اعدام است. بر اساس گزارشها، نهادهای امنیتی هیچ اطلاعرسانی شفافی درباره وضعیت پرونده او انجام نداده بودند. سرانجام بامداد امروز، خبرگزاری رسمی قوه قضاییه مأموریت پنهانی خود را با اجرای این حکم به پایان رساند. فعالان حقوق بشر میگوینب انتقال ناگهانی زندانیان امنیتی به زندان قزلحصار کرج، در بسیاری از موارد مقدمه اجرای احکام اعدام است.
ابهام در پرونده و محرومیت از دادرسی عادلانه
یکی از مهمترین موضوعات درباره پرونده غلامرضا خانی شکرآب، نبود هرگونه اطلاعات شفاف درباره روند قضایی او است. مقامات قضایی تاکنون هیچ جزئیاتی از تاریخ بازداشت، نهاد بازداشتکننده و مستندات اتهام «جاسوسی» منتشر نکردهاند. در واقع، مشخص نیست که این زندانی به وکیل انتخابی و مستقل دسترسی داشته است یا خیر. دادگاه او در فضایی کاملاً امنیتی و بهصورت غیرعلنی برگزار شد. به گفته منابع مستقل، مخفی نگه داشتن پروندههای امنیتی به یک رویه ثابت در دستگاه قضایی تبدیل شده است. در چنین پروندههایی، متهمان اغلب از ابتداییترین حقوق قانونی خود محروم میشوند. نبود شفافیت قضایی، امکان نظارت مستقل بر روند رسیدگی را بهطور کامل از بین میبرد.
نگرانی شدید از اخذ اعترافات اجباری تحت شکنجه
نهادهای حقوق بشری بارها اعلام کردهاند که احکام سنگین در پروندههای امنیتی بر پایه اعترافات اجباری صادر میشود. بر اساس گزارشهای منتشرشده، متهمان امنیتی در دوران بازداشت تحت فشارهای شدید روحی و جسمی قرار میگیرند. بازجویان از نگهداری طولانیمدت در سلول انفرادی و شکنجه برای اخذ اعتراف علیه خود استفاده میکنند. فعالان حقوقی میگویند محرمانه ماندن روند بازجویی غلامرضا خانی شکرآب، احتمال تکرار همین الگو را تقویت میکند. سازمانهای حقوق بشری نسبت به استفاده گسترده از اتهام «جاسوسی» برای تشدید سرکوب هشدار میدهند. در این میان، دادگاهها استقلال کافی برای رسیدگی بیطرفانه به این پروندهها را ندارند.
نقض بنیادین قوانین بینالمللی حقوق بشر
پرونده غلامرضا خانی شکرآب مصداق بارز نقض گسترده حقوق متهمان در پروندههای امنیتی است. دستگاه قضایی با برگزاری دادگاه غیرعلنی، ماده ۱۰ اعلامیه جهانی حقوق بشر مبنی بر حق دادرسی عادلانه را نقض کرد. همچنین ابهام در وضعیت دسترسی او به وکیل، ناقض اصول بنیادین دادرسی عادلانه است. احتمال استفاده از فشار و اعترافات اجباری نیز مصداق رفتار غیرانسانی و نقض ماده ۵ اعلامیه جهانی حقوق بشر است. در نهایت، اجرای حکم اعدام پس از این روند غیرشفاف، حق بنیادین حیات (ماده ۳ اعلامیه جهانی حقوق بشر) را سلب کرده است.
